Historia Projektu

 Przed wyborami parlamentarnymi 2001 roku Fundacja Batorego, Fundacja Komunikacji Społecznej, Helsińska Fundacja Praw Człowieka i polski oddział Transparency International przeprowadziły akcję zbierania podpisów pod apelem skierowanym do partii politycznych w sprawie walki z korupcją oraz zebrały od ogólnopolskich komitetów wyborczych propozycje dotyczące sposobów przeciwdziałania korupcji (propozycje te zostały opublikowano w broszurze Obietnice Wyborcze - Kampania 2001).
 Za cel Koalicja postawiła sobie sprawdzenie, jak politycy wybrani w wyborach parlamentarnych w 2001 roku będą wypełniać swoje obietnice wyborcze dotyczące przeciwdziałania korupcji i pracy na rzecz podnoszenia standardów życia publicznego.
Działania Antykorupcyjnej Koalicji Organizacji Pozarządowych zaplanowane zostały na cztery lata. Rozpoczęte zostały akcją zbierania podpisów pod listem skierowanym do ugrupowań politycznych uczestniczących w wyborach parlamentarnych 2001 roku. W liście tym obywatele domagali się jasnego określenia, w jaki sposób wybierane przez nich partie będą przeciwdziałać korupcji.

 W lipcu i sierpniu 2001 roku do wszystkich komitetów wyborczych o zasięgu ogólnopolskim Antykorupcyjna Koalicja Organizacji Pozarządowych rozesłała prośbę o odpowiedź na następujące pytania:

• co uczynicie w sprawie ograniczenia korupcji wtedy, kiedy będziecie rządzić;
• gdy znajdziecie się w opozycji;
• jak zamierzacie postępować wobec swoich członków, którzy naruszą prawo;
• a jak, kiedy znajdą się w sytuacji konfliktu interesów - prywatnego i publicznego.

 Odpowiedzi, które otrzymaliśmy od 16 komitetów wyborczych omówiliśmy na konferencji 13 września 2001 i opublikowaliśmy je w formie broszury Obietnice wyborcze 2001. Co roku w rocznicę wyborów organizowaliśmy konferencje monitorujące, podczas których pytaliśmy polityków, o to, jak realizowali swoje obietnice. Rok 2005 był ostatnim rokiem IV kadencji Sejmu i jednocześnie rokiem wyborczym. Na zakończenie kadencji został przygotowany raport podsumowujący dokonania ugrupowań politycznych dotyczących przeciwdziałania korupcji. Przedstawiliśmy go we wrześniu [RTF 478kB].
 Przedstawiciele Koalicji postanowili kontynuować projekt w kolejnej kadencji parlamentu. W trakcie kampanii wyborczej do parlamentu w 2005 roku przedstawiliśmy "katalog antykorupcyjny" zawierający zbiór najważniejszych problemów, których rozwiązanie może ograniczyć korupcję. Przesłaliśmy "katalog" do sztabów wyborczych: Ligi Polskich Rodzin, Partii Demokratycznej, Platformy Obywatelskiej, Polskiego Stronnictwa Ludowego, Prawa i Sprawiedliwości, Samoobrony RP, Sojuszu Lewicy Demokratycznej i Socjaldemokracji Polskiej z prośbą o wskazanie, które z wymienionych problemów ich ugrupowanie uznaje za ważne i konieczne do zrealizowania w najbliższej kadencji parlamentu oraz podanie sposobu, w jaki zostaną zrealizowane.
 8 września 2005 odbyła się konferencja, podczas której zaprezentowany został raport z realizacji obietnic dotyczących przeciwdziałania korupcji złożonych przez partie polityczne w trakcie kampanii wyborczej w 2001 roku. W drugiej części spotkania został przedstawiony "Katalog Antykorupcyjny". Przedstawiciele partii zaprezentowali w krótkich wypowiedziach priorytety swoich ugrupowań w sprawach dotyczących przeciwdziałania korupcji w nadchodzącej kadencji Sejmu. Następnie politycy podpisali i wrzucili do urny wyborczej obietnice, które będą chcieli zrealizować w nowej kadencji parlamentu.
 Koalicja wzorem poprzednich lat co roku (w rocznicę wyborów), organizowała konferencję, podczas której grupa ekspertów komentowała działania partii na rzecz przeciwdziałania korupcji. W skład grupy ekspertów wchodzili: prof. Mirosława Grabowska (Uniwersytet Warszawski), prof. Antoni Kamiński (ISSP PAN), prof. Edmund Wnuk-Lipiński (Collegium Civitas), prof. Andrzej Zoll (Uniwersytet Jagielloński). Eksperci dokonywali oceny na podstawie własnej wiedzy oraz danych dostarczonych przez Koalicję tj.

• danych dotyczących realizacji obietnic złożonych przez partie (podsumowanie prac w parlamencie: inicjatywy ustawodawcze, głosowania członków poszczególnych klubów);
• danych dotyczących zachowań członków różnych partii (informacje prasowe dotyczące łamania prawa, konfliktu interesów);

 W związku z wcześniejszym zakończeniem V kadencji parlamentu i wyborami, które odbyły się 21 października 2007 r., wystąpiliśmy do Komitetów Wyborczych startujących w kampanii wyborczej do parlamentu 2007 r. z prośbą o odpowiedzi na następujące pytania:

1. Jakie widzą największe problemy w obszarze przeciwdziałania korupcji?
2. W jaki sposób będą chcieli je rozwiązać?
3. Jak widzą przyszłość CBA - czy i ewentualnie co trzeba zmienić?

Otrzymane odpowiedzi zamieszczone zostały na stronie www.akop.pl

W trakcie kadencji monitorwaliśmy realizację obietnic oraz przestrzeganie standardów przejrzystości. Wyniki monitoringu prezentowaliśmy na dorocznych konferencjach podsumowujących realizację obietnic w danym roku, a na zakończenie kadencji opublikowaliśmy raport podsumowujący dokonania partii podczas całej kadencji (są dostępne w zakładce materiały/publikacje).

Po 10 latach działania Koalicja uznała, że cel jakim było wyegzekwowanie od partii włączenia  problemu walki z korupcją do programów oraz formułowania konkretnych i realistycznych obietnic został osiagnięty w zadawalajacym stopniu. Problemem pozostaje stopień i sposób ich realizacji. Prezd wyborami 2011 roku zdecydowaliśmy się zmienić formułę na taką, która dawałaby większe szanse na mobilizowanie partii do lepszej ich realizacji. Zamiast dotychczasowych pytań o pomysły partii na ograniczenie korupcji postanowiliśmy przygotować ankietę z zestawem pytań dotyczacych problemów korupcji w wybranych sferach życia publicznego leżącychw polu zainteresowań członków Koalicji. Monitoring zostanie ograniczony do partii rządzących.

We wrześniu 2011 roku Koalicja wysłała do 7 ogólnopolskich komitetów wyborczych ankietę z 10 pytaniami. Odpowiedzi nadesłały: Platforma Obywatelska, Prawo i Sprawiedliwość, Sojusz Lewicy Demokratycznej i Polskie Stronnictwo Ludowe. Podczas konferencji podsumowującej, która odbyła sie 5 października 2011 przedstawiliśmy naszą ocenę ocenę nadesłanych odpowiedzi.